نقش مذهب در پیشگیری از بزهکاری

مقاله ای از مهدی اسماعیلی عضو سازمان بسیج حقوقدانان استان اردبیل با موضوع نقش مذهب در پیشگیری از بزهکاری

در واقع در یک کلام ساده، دین نمی تواند نسبت به بزهکاری موجود در جامعه بی تفاوت باشد،

در نگاه اول مذهب به عنوان شاخه نمایان درخت دین و یا نمای بیرونی یک دین الهی، هدفی جز ارایه اصول و فروع دین به عنوان یک برنامه جامع و کامل نازل شده از طرف پروردگار متعال برای هدایت بشر ندارد . در واقع در یک کلام ساده، دین نمی تواند نسبت به بزهکاری موجود در جامعه بی تفاوت باشد، در یک جامعه دینی، ناهنجاری اجتماعی به نوعی مخالفت با اصول و قواعد دینی است. لذا اگر بزهکار و مجرم را یک هنجار شکن و نا هنجار توصیف نماییم به واقع این فرد خواسته یا نخواسته قواعد موجود در جامعه را که می تواند قواعد عرفی یا دینی باشد را نقض نموده است در این صورت قواعد، اصول و دستورات دینی که برای هدایت بشر در یک صراط مستقیم برای رساندن به کمال است. در وهله اول می بایست ضمن مخالفت با ناهنجاریها، برنامه ای برای بازداشتن مجرم از ارتکاب بزه و در وهله دوم ارائه راههای سعادت بشر داشته باشد . این حداقل انتظار از یک دین الهی است . به همین جهت معتقدیم ادیان الهی، که همه منشعب از یک منبع لایزال می باشند همگی با قواعد مشخص هدفی جز اصلاح امور جامعه، و هدایت بشر در یک راه مستقیم که هدف آن نیل به سعادت ندارد . پس یک مذهب واقعی به عنوان نمود یک دین الهی نمی تواند در مقابل ناهنجاری ها بی تفاوت بوده و یا برنامه ی موثر برای پیشگیری از بزهکاری نداشته باشد .

**پیشینه بحث

پیشرفت علمی کشور های غربی در قرون اخیر این فرضیه را که رشد علمی می تواند عامل سعادت بشر شده و جامعه عاری از هرگونه جرم و جنایت را به ارمغان بیاورد . با افزایش خشونت ها و آمار بالای جرم و جنایت در همین کشورها سبب شد که دانشمندان و نظریه پردازان غربی به دنبال رابطه جدیدی از افزایش بزهکاری و رویگردانی جوامع غربی از دین مسیحیت ارائه نمایند . ظهور این نظریه و اثبات یا رد ارتباط افزایش تبهکاری با رویگردانی جوامع از مذهب در غرب موجب شد . از سالهای ۱۹۱۰ به بعد تحقیقات مفصلی در این خصوص در کشور های مختلف غربی بعمل می آید .

گابریل کارد با جمله معروف ( سرچشمه ایمان پیشین ...  ، نمی دانم نسلهای جدید برای تقویت مبانی اخلاقی خود به کجا خواهند رفت ) نگرانی خود را از سرنوشت نسل آینده بیان می نماید . لئوته دانشمند فرانسوی درباره نگرانی تارد می نویسد ( این جامعه شناس فرانسوی به خطر فوری نمی اندیشد زیرا در نظر او مسلم بود در میان کسانی که اعمال مذهبی را ترک گفته اند هنوز اخلاق مذهبی وجود داشت ولی او از این جهت مضطرب بود که پس از نابودی آنچه باقیمانده است یعنی پس از چند نسل رویگردانی از مسیحیت و فراموش شدن اخلاق مذهبی سرانجام چه مفاصدی پدیدار خواهد شد . در مقابل این نظریات کسانی بودند که روگردانی از مذهب موجود در غرب نوعی گریز از مفاسد اجتماعی دانسته و آن را نوعی فرار به جلو و سعادت بشری می دانسته اند . یکی از این دانشمندان انریکو فری ایتالیایی است او می نویسد ( مذهب فاسد نمی تواند محرک تبهکاری گردد . مذهب در برابر تمایلات ... جانیان مادر زادی یا به عادت هیچگونه قدرتی برای جلوگیری از بروز آنها ندارد ) .

به قول پروفسور لئوته وذهب در افزایش یا کاهش بزهکاری در جامعه نقش اساسی نداشته است .

تحقیقات مفصل دانشمندان که بطور میانی و از جامعه تبهکاران کشور های غربی و از طریق احراز ارتباط بزهکاران با کلیسا ، تحقیق شد نشان داد مذهب کاتولیک در فرانسه و پروتستان در سایر کشورهای غربی هیچ نقشی در پیشگیری از وقوع جرائم ندارد. اگر چه همین تحقیقات در خصوص یهودیان ثابت کرد که اولا یهودیان تحت تعالیم مذهبی و ناشی از ارتباط مستحکم با خانواده و نهادهای  مذهبی ازارتکاب برخی جرائم اجتناب نموده  ثانیا تفکرات اقتصادی آنان موجب ، سوق دادن این گروه به برخی جرائم مهم اقتصادی شده است . اما در مجموع جامعه گریزان از قید و بندهای مذهبی غرب با نظریه دانشمندان خود در بی تاثیر بودن مذهب در وقوع جرائم ،توجیهی براین طی طریق یافتند و چنان در این عرصه تاختند که که اکنون راه را برای خود بی بازگشت تصور می کنند.

** ایرادات بر یافته های دانشمندان غربی،

۱-یافته های دانشمندان غربی در نقش مذهب در پیش گیری از وقوع جرم به دلایل ذیل ناقص است.

اولا : جامعه هدف و افراد مورد بررسی این دانشمندان کسانی بودند که مجرم و تبه کار بوده و لذا ارتباط این افراد با کلیسا، معیار نقش مذهب در وقوع جرائم لحاظ شده است .در حالیکه جذب مومنان و افراد با این که به دلیل دینداری از ارتکاب جنایت امتناعذ نموده و در این بررسی اصلا لحاظ نشده است.

ثانیا: افراد مورد بررسی به دلایل گوناگون اعم از برخورداری از امتیازات مذهبی در زندان ها ، ایجاد حس موثر در قضاوت . ... خود را مذهبی و پایبند به مذهب جلوه داده اند،

ثالثا : مذاهب مورد بررسی این دانشمندان مذاهب منشعب از دین مسیحیت بوده و شامل کاتولیک و پرتستان بوده و در برخی موارد به یهودیان هم توجه گردیده و حتی به اشتباه مذهب اسرائیلی قید نموده اند،و لذا هیچ تحقیقی در خصوص دین مبین اسلام و تاثیرات آن بعمل نیاورده است.

رابعا : تحقیقات آنان بطور محدود به کشور های غربی و محدود به کتابخانه ها و دانش های قبلی بوده است و این پیشینه تاریخی هم ناشی از تندرویهای مذهبی در اروپا ی قرن وسطی، قرار داشته است .که طی آن مذهب نه تنها عامل نجات بشر معرفی نشده بلکه بدبختی ، عامل عقب ماندگی بوده و نام کلیسا ، یادآور دادگاههای تفتیش عقاید و.... بوده است. و بی شک حافظه تاریخی انسان غربی ، هنوز قساوت های حاکمان مذهبی غرب در محاکمه و محکومیت اشخاص به اتهام جرائم مذهبی را بیاد دارد.

۱-دانشمندان غربی مذاهبی را مورد بررسی قرار داده اند که این مذاهب در اثر روزگار و تحت تاثیر عوامل مختلف در برخی مواق اصالت هدایت گرانه خود را از دست داده اند ، تاریخ گویای این موضوع است که مقامات مذهبی در اندلس مسلمانان را فقط بخاطر اینکه  شراب نمی خریدند و به همین جهت مالیات بر شراب را نمی پرداختند،از اندلس اخراج نمودند، این خود گویای نقش مذهب در پیشگیری از وقوع جرائم ناشی از شرب خمر و ... است، مذهبی که خود مروج شرب خمر است ، با آن مخالفت نمی کند ، با اخذ مبالغی وجه توبه گناهکاران را می بخشد و .... این ومذهب بخودی خود کارایی لازم جهت برخورد با عوامل تبه کاری را ندارد.

 **دین اسلام و نقش آن در پیشگیری از وقوع جرائم:

۱-برخلاف معجزه سایر پیامبران که مختص خود پیامبر بوده ، و در دسترس دیگران قرار نمی گرفت ، قرآن معجزه  پیامبر اسلام (ص) کتابی است که به آسانی در اختیار همه کسانیکه طالب آن هستند قرار دارد . اکنون چه دولت و چه دشمن به آسانی می تواند قرآن را تهیه نموده و غرق در مطالعه و تحقیق در کلام حق بپردازد، این معجزه الهی ۱۴ قرن تمام اندیشمندان و نظریه پردازان را به مبارزه می طلبد و در طول تاریخ نیز کسی جرات مقابله با آن نکرده است. سرتاسر آیات این کتاب توام با پند و اندرز و ارائه سر گذشت پیامبران و اقوام گذشته است و سخنش دعوت انسانها و گریز از تبهکاری است

قدافلع المومنین ، به تحقیق مومنان رستگار شدند .... و بعد شروع به سفارش و توصیف اوصاف مومنان نمود. مسلمان می گذارد که در آن اعمال چون امر به معروف و نهی از منکر و جهاد ،چون ستاره در شب تاریک برای مبارزه با ناهنجاریهای اجتماعی می درخشد،

۱-برخلاف مذاهب مسیحی که صرفا به دعا در روزهای یکشنبه در کلیسا بعنوان اعمال مذهبی اکتفاء می نمایند، صدای موذن در ۵ نوبت مسلمانان را به توجه به پروردگار یکتا، طهارت ظاهری و عبودیت و بندگی پروردگار با اقامه صلاه فرا می خواند، چه سبب افرادی که بطور اتفاقی مرتکب خطا و لغزش شوند لکن با نوای اذان موذن رو به سوی مسجد و اقامه نمز آمده در همان دم توبه نموده نسبت به اصلاح رفتار خویش و جبران مافات بر آیند.

۲-دین اسلام با تعریف حکومت اسلامی و ولایت فقیه که ارائه دهند حکومت اسلامی نبوی و علوی است. حاکم اسلامی را در چارچوب قواعد فقهی و اسلامی تعریف نموده و اورا در چارچوب روشن به ادای تکالیف در برابر پروردگار و ادای وظایف در برابر مردم قرار داده است.

۳-احکامی چون حدود و قصاص و تعزیرات ، مجازات جرائم خاص را بطور کامل روشن و غیر قابل تغییر قرار داده و حاکم به اجرای مجازات حدود و قصاص با اثبات آن نموده و لذا حتمیت و قطعیت و اجرای مجازات موجب پیشگیری از ارتکاب به این جرائم را فراهم نموده است.

۴-تعیین و اعلام مجازات سخت اخروی موجب گردیده است حتی در خلوت ترین زمان هممرد و زن مسلمان خود را در منظر پروردگار خود دانسته از ارتکاب به گناه پرهیز نمایند.

**نتیجه :

اینان اشارات مختصری است به ظرفیت های موجود در مذاهب اسلامی برای پیشگیری از وقوع جرائم و تقیین اگر دانشمندان اروپایی در این خصوص تحقیق نموده، در سایه یافته های خود ، اسلام را ناجی تمام ملل هستی اعلام نموده و خود سبان مسلمانان واقعی سر تسلیم به اسلام فرو می آورند،

دنیای فعلی خصوصا جوامع غربی تشنه قوانین و قواعد اسلام ناب  محمدی است  و درخشش نور اسلام و مذهب تشیع است که می تواند جهان غرق در منجلاب و بی هویتی غرب را نجات دهد . و لذا معتقدم اگر روزی نوای ملکوتی اذان در آسمان و فضای کشور های غربی پخش شود . مردم آن سامان فوج فوج به اسلام گردیده وآن را مایه سعادت و آرامش خود خواهد یافت.

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشند منتشر نخواهند شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی نوشته شوند و یا غیر مرتبط با موضوع باشند منتشر نخواهند شد.